Nhập môn SOGIESC & Đa dạng Giới
Lộ trình từng bước thấu hiểu xu hướng tính dục, bản dạng giới, thể hiện giới và đặc điểm giới tính, vượt qua khuôn mẫu nhị nguyên.
Các Bước Đọc Đề Xuất
Bánh gừng SOGIESC - Đa Dạng Tính Dục
Tác giả: Trung tâm ICS
Ấn phẩm đồ họa giáo dục (infographic) trực quan sinh động và nổi tiếng được Trung tâm ICS bản địa hóa và phát hành rộng rãi tại Việt Nam năm 2013, dựa trên mô hình 'The Genderbread Person' chuẩn quốc tế. Thông qua hình ảnh nhân vật người bánh gừng thân thiện và trực quan, tài liệu giải thích rõ ràng 4 yếu tố cấu thành nên tính dục của mỗi con người: Bản dạng giới (não bộ - bạn nghĩ mình là ai), Thể hiện giới (cách bạn thể hiện ra bên ngoài qua trang phục, cử chỉ), Giới tính sinh học (các đặc điểm cơ thể) và Hấp dẫn tình cảm/tình dục (trái tim - bạn hướng về ai). Đây là tài liệu giáo dục trực quan kinh điển, được sử dụng phổ biến trong các buổi tập huấn học đường và cộng đồng.
Hiểu Khi Nói
Tác giả: Viện iSEE, Hà Nội Queer, Trung tâm ICS
Kỷ yếu infographic "Hiểu Khi Nói" là tài liệu truyền thông ngắn gọn, trực quan do Viện iSEE, Hà Nội Queer và Trung tâm ICS phối hợp biên soạn năm 2024. Tài liệu hướng tới việc chuẩn hóa ngôn ngữ giao tiếp, báo chí và nghiên cứu về cộng đồng người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT) tại Việt Nam. Bằng cách so sánh đối chiếu giữa các từ ngữ miệt thị, lỗi thời, mang tính bệnh lý hóa với các thuật ngữ khoa học, chuẩn mực, tài liệu hướng dẫn công chúng và truyền thông cách sử dụng từ ngữ chính xác, tôn trọng. Ấn phẩm nhấn mạnh việc xóa bỏ các định kiến ngôn từ như "bệnh đồng tính", "thế giới thứ ba", "bóng/bê đê", thay bằng các khái niệm bình đẳng như "người đồng tính", "đa dạng tính dục", "xu hướng tính dục" và "bản dạng giới".
Hỏi nhanh đáp gọn về Đồng tính
Tác giả: Viện iSEE, Trung tâm ICS
Hỏi nhanh đáp gọn về Đồng tính là ấn phẩm truyền thông cộng đồng do Viện iSEE và Trung tâm ICS hợp tác phát hành năm 2024 nhằm cung cấp kiến thức nền tảng, dễ hiểu và cập nhật về người đồng tính nam (gay) và đồng tính nữ (lesbian) tại Việt Nam. Thông qua hình thức hỏi - đáp ngắn gọn, trực quan, tài liệu tháo gỡ những định kiến lâu đời xoay quanh nguyên nhân hình thành đồng tính, khả năng thay đổi xu hướng tính dục và năng lực xây dựng gia đình hạnh phúc của người đồng tính. Ấn phẩm đóng vai trò là tài liệu phổ biến kiến thức đại chúng hữu ích cho các bạn trẻ, phụ huynh và giáo viên, khuyến khích thái độ cởi mở, thấu hiểu và tôn trọng quyền bình đẳng trong xã hội hiện đại.
Hỏi nhanh đáp gọn về Song tính
Tác giả: Viện iSEE, Trung tâm ICS
Tài liệu truyền thông ngắn gọn, sinh động và chuẩn xác về khoa học do Viện iSEE cùng Trung tâm ICS hợp tác biên soạn năm 2021, nhằm cung cấp kiến thức căn bản về người song tính (Bisexual) cho đông đảo công chúng. Bản tóm tắt giải đáp trực tiếp những câu hỏi phổ biến và làm rõ sự phân biệt giữa các khái niệm song tính, dị tính và đồng tính, cũng như phân định rõ giữa xu hướng tính dục với đặc điểm cơ thể liên giới tính. Tài liệu đập tan những định kiến sai lầm phổ biến cho rằng song tính chỉ là sự tham lam, lăng nhăng hoặc giai đoạn bối rối nhất thời trên con đường khẳng định bản thân. Với lối diễn đạt súc tích và minh họa rõ ràng, ấn phẩm hướng đến việc phổ biến rộng rãi nhận thức đúng đắn, xóa tan kỳ thị kép mà người song tính thường gặp phải từ cả xã hội dị tính lẫn cộng đồng LGBT, đồng thời lan tỏa thông điệp tôn trọng sự đa dạng tự nhiên của con người.
Hỏi nhanh đáp gọn về Chuyển giới
Tác giả: Viện iSEE, Trung tâm ICS
Hỏi nhanh đáp gọn về Chuyển giới là tờ thông tin truyền thông súc tích do Viện iSEE và Trung tâm ICS phát hành năm 2024 nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và giải đáp các định kiến sai lầm về người chuyển giới tại Việt Nam. Tài liệu trình bày ngắn gọn, dễ hiểu các khái niệm khoa học cốt lõi như người chuyển giới nam sang nữ (trans woman), người chuyển giới nữ sang nam (trans man), bản dạng giới và thể hiện giới. Đặc biệt, ấn phẩm làm rõ sự khác biệt căn bản giữa bản dạng giới và xu hướng tính dục, đồng thời nhấn mạnh rằng can thiệp y tế (phẫu thuật hoặc dùng hormone) không phải là điều kiện tiên quyết để xác định một người là người chuyển giới. Đây là tài liệu hữu ích giúp xóa bỏ định kiến và thúc đẩy quyền được là chính mình.
Hỏi nhanh đáp gọn về Vô tính
Tác giả: Nhóm Asexual in Vietnam
Hỏi nhanh đáp gọn về Vô tính là cẩm nang giáo dục chuyên biệt đầu tiên tại Việt Nam về người vô tính (Asexual), do nhóm Asexual in Vietnam biên soạn và xuất bản năm 2021. Cuốn sách ra đời nhằm tháo gỡ sự vô hình và những định kiến sai lầm nghiêm trọng đối với người vô tính – chữ "A" trong cộng đồng LGBTQIA+. Tài liệu giải thích khoa học khái niệm vô tính như một xu hướng tính dục tự nhiên (người không hoặc ít trải nghiệm sự hấp dẫn tình dục với người khác), giới thiệu phổ vô tính (Asexual spectrum) bao gồm các nhóm như demi-sexual, gray-asexual. Đặc biệt, cuốn sách phân biệt rạch ròi giữa hấp dẫn tình dục và hấp dẫn tình cảm, chứng minh người vô tính vẫn có nhu cầu yêu thương và xây dựng các mối quan hệ tình cảm lãng mạn bền vững.
Tờ thông tin về liên giới tính
Tác giả: Intersex Asia, Trung tâm ICS
Tờ thông tin về liên giới tính do tổ chức Intersex Asia phối hợp cùng Trung tâm ICS phát hành năm 2020 bằng tiếng Việt nhằm nâng cao hiểu biết xã hội về người liên giới tính (Intersex). Người liên giới tính sinh ra với các đặc điểm sinh học giới tính (nhiễm sắc thể, tuyến sinh dục hoặc cơ quan sinh dục ngoài) không hoàn toàn tương thích với định nghĩa khuôn mẫu của nam hay nữ. Tài liệu vạch rõ thực trạng trẻ em liên giới tính thường bị ép buộc trải qua các phẫu thuật can thiệp thẩm mỹ y tế không cần thiết khi còn quá nhỏ mà không có sự đồng thuận, dẫn đến tổn thương thể chất và tâm lý suốt đời. Ấn phẩm kêu gọi ngành y tế và cộng đồng tôn trọng quyền toàn vẹn thân thể và quyền tự quyết của người liên giới tính.
LGBT+: Cầu vồng rực rỡ
Tác giả: Cécile Benoist
Cẩm nang đa dạng giới: Cuốn sách giải thích rõ ràng các khái niệm và xu hướng tính dục trong cộng đồng như đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính, chuyển giới (LGBT+) và các nhóm mở rộng như liên giới tính, vô tính, đa dạng giới (LGBTQIA+). Gỡ bỏ định kiến: Sách giải đáp các thắc mắc thường gặp về bản dạng giới, giúp người đọc nhận diện cảm xúc bản thân và xây dựng sự thấu cảm. Lịch sử và văn hóa: Cung cấp kiến thức về lịch sử đấu tranh vì quyền bình đẳng của cộng đồng trên thế giới cũng như cách trở thành một người ủng hộ (ally) văn minh.
Lời khuyên khi theo lộ trình
- ✓Nên hoàn thành từng tài liệu theo thứ tự gợi ý để nắm chắc kiến thức từ nền tảng đến chuyên sâu.
- ✓Ghi chú lại các thuật ngữ mới vào sổ tay hoặc đối chiếu với Thuật ngữ giới.
- ✓Nếu có thắc mắc, hãy gửi câu hỏi hoặc thảo luận với các tổ chức đồng hành.